Er hægt að kaupa sér betri heilsu?

Heilsan er ekki að öllu leyti í okkar eigin höndum. Erfðir hafa sitt að segja, sem og slys, sýkingar, utanaðkomandi áhrif og hrein óheppni. Við getum ekki samið um þetta allt.

Furðustór hluti heilsunnar ræðst samt af því sem við gerum aftur og aftur: hvernig við borðum, hvort og hvernig við hreyfum okkur, hvernig við sofum, hvernig við tökumst á við streitu, hvort við reykjum og hversu mikið áfengi við drekkum.

Vandinn er að þetta eru allt saman fremur hversdagsleg atriði. Þau eru hvorki með blikkandi ljósum né í glæsilegum umbúðum og þeim fylgir engin mánaðarleg áskrift.

Oft er auðveldara að kaupa eitthvað en að breyta venjum sínum.

Að ganga inn í heilsudeild apóteks eða heilsubúð getur verið eins og að ganga inn í frumskóg. Hillurnar eru fullar af vítamínum, steinefnum, dufti, olíum, jurtum, liðbætiefnum og vörum sem lofa betri svefni, skarpari einbeitingu, rólegra taugakerfi, sterkara ónæmi, yngri húð og liðum sem virðast eiga að verða eins og nýkomnir úr verksmiðju.

Frumskógurinn á netinu er enn þéttari.

Ég leik mér stundum að því að opna heilsuauglýsingar á Facebook. Það leiðir yfirleitt að krossaprófi um svefninn, streituna, meltinguna, þyngdina, einbeitinguna eða hvaða líffæri sem hefur mest viðskiptalegt gildi þann daginn.

Ég svara spurningunum, gef upp netfangið mitt en hætti áður en ég set inn greiðsluupplýsingar. Þá hefur tölvan hins vegar lært nægilega mikið um mig til að hafa verulegar áhyggjur.

Næstu daga fæ ég tölvupósta þar sem mér er sagt að niðurstöður mínar hafi verið einstakar, sérfræðingarnir séu nánast orðlausir og það sé afar mikilvægt að ég ljúki kaupunum án tafar.

Niðurstöður mínar virðast gera sérfræðinga orðlausa með undraverðri endurtekningu.

Síðan kemur sérstakt tilboð, gjarnan sent persónulega frá einhverjum með starfsheiti á borð við yfirmaður heilsumatsdeildarinnar. Afslátturinn verður jafnvel enn meiri í næsta tölvupósti, þannig að umhyggja fyrirtækisins fyrir heilsu minni virðist aukast í beinu hlutfalli við tregðu mína til að kaupa það sem í boði er.

Oft virðist markmiðið vera að koma fólki í mánaðarlegar greiðslur eða áskrift. Fyrsti mánuðurinn fæst með stórkostlegum afslætti en eftir það getur sambandið orðið endingarbetra en sum hjónabönd.

Heilsumarkaðurinn er orðinn slíkur frumskógur að ég hef nær örugglega gleymt einhverju í þessum í hugleiðingum um þessi mál. Það sem hér fer á eftir á ekki að vera tæmandi skrá yfir allt sem selt er í nafni heilsunnar. Þetta er einfaldlega það sem stendur helst upp úr í huga mér.

Það er líklega einnig meira en nóg til að byrja með.

Þrjár býsna ólíkar hillur

Vörur sem seldar eru í nafni heilsunnar tilheyra nokkrum ólíkum heimum.

Sumt eru raunveruleg lækningatæki eða meðferðir sem þróaðar hafa verið í ákveðnum tilgangi. Annað getur aukið þægindi, mælt ýmislegt, hjálpað við endurheimt, slökun eða almenna vellíðan. Enn annað eru dýrar umbúðir utan um vonina, studdar aðallega fallegum ljósmyndum og vitnisburði einstaklega orkumikils fólks sem statt er á fallegri strönd.

Mörkin eru ekki alltaf augljós.

Blóðþrýstingsmælir er gott dæmi um gagnleg kaup. Hár blóðþrýstingur veldur oft engum einkennum, heimamælingar geta sýnt mikilvægt mynstur og niðurstöðurnar geta leitt til skýrrar ákvörðunar um frekara mat eða meðferð.

Þetta er ekki sérlega glæsilegt tæki. Það lofar engri andlegri umbreytingu. Það veitir einfaldlega gagnlegar upplýsingar—sem gæti skýrt hvers vegna það fær minni athygli á samfélagsmiðlum.

Sama meginregla gildir um aðrar mælingar: við þurfum að vita hvers vegna við erum að mæla og hvað við ætlum að gera við niðurstöðuna.

Úr og hringir áætla nú púls, svefn, öndunartíðni, breytileika hjartsláttartíðninar og eitthvað sem kallast readiness eða dagsformið. Readiness er ekki efni sem flæðir um blóðrásina heldur útreiknað mat sem byggist á nokkrum mælingum og samanburði við venjulegt mynstur einstaklingsins.

Það getur hjálpað fólki að koma auga á lélegan svefn, veikindi eða ófullnægjandi endurheimt en er ekki sjúkdómsgreining frá litlum hjartalækni sem er inni í úrinu.

Síritandi glúkósamælar mæla glúkósa í millifrumuvökva með örlitlum nema undir húðinni. Venjulegir blóðsykursmælar, ketónamælar og flestir laktatmælar þurfa yfirleitt blóðdropa úr fingri.

Þessi tæki geta verið afar mikilvæg við sykursýki og gagnleg við markvissa íþróttaþjálfun. Fyrir alla aðra jafngilda meiri upplýsingar ekki endilega betri heilsu.

Ef einhver mælir glúkósa, ketóna, laktat, svefnstig, húðhita og readiness fyrir morgunmat getur hann verið afreksíþróttamaður—eða einfaldlega kominn í afar krefjandi samband við eigin efnaskipti.

Mæling sem leiðir ekki til skynsamlegra viðbragða er aðeins tala byggð á rafhlöðu.

Og svo er það biohacking

Hugtakið biohacking (líffræðihakk) nær nú yfir nánast allt frá skynsamlegri svefnmælingu og tilraunum með mataræði til kulda, rauðs ljóss, síritandi glúkósamælinga, óvenjulegra fæðubótarefna og tækja sem virðast fengin að láni úr ódýrri vísindaskáldsögumynd.

Í skynsamlegustu mynd sinni felst biohacking einfaldlega í því að fylgjast með líkamanum, breyta einu atriði og sjá hvort eitthvað batnar.

Það er ekkert sérstaklega undarlegt við það. Læknar, íþróttafólk og almenningur hafa gert mismunandi útgáfur af þessu öldum saman.

Í óskynsamlegri mynd getur þetta orðið að fullu starfi þar sem fullkomlega heilbrigður einstaklingur eyðir stærstum hluta dagsins í að fylgjast með því hvort hann sé heilbrigður.

Tæki eða tilraun hefur aðeins raunverulegt gildi ef hún svarar þýðingarmikilli spurningu eða hjálpar til við að leysa raunverulegt vandamál.

Ef tilraunin hjálpar einhverjum að sofa betur, hreyfa sig meira, draga úr verkjum eða bæta heilsufarsmælingu sem skiptir máli getur hún verið gagnleg. Ef hún býr aðeins til enn eitt línuritið til að hafa áhyggjur af gæti líkamlega tilraunin jafnvel leitt til sálræns vanda.

Hvað er þess virði að setja ofan í sig?

Ekki er hægt að leggja öll vitamin og fæðubótarefni að jöfnu. Gildi þeirra ræðst af einstaklingnum, mataræðinu, skammtinum og ástæðunni fyrir notkuninni.

Það getur verið afar mikilvægt að leiðrétta raunverulegan skort en að taka sífellt meira af öllu „til öryggis“ er allt annað mál.

Líkaminn er ekki með sparnaðarreikning þar sem hægt er að leggja inn ótakmarkað magn vítamína fyrir efri árin.

D-vítamín á sérstakt erindi í umræðuna hvað snertir norðlæg lönd þar sem sólarljós er takmarkað stóran hluta ársins. Það skiptir máli fyrir upptöku kalks, bein og vöðvastarfsemi. Kalk skiptir einnig máli, sérstaklega þegar lítið fæst úr mataræði eða beinþynning er til staðar.

B-vítamín eru nauðsynleg fyrir eðlileg efnaskipti, blóðmyndun og starfsemi taugakerfisins. Þau geta verið sérstaklega mikilvæg þegar skortur stafar af mataræði, sjúkdómi, lyfjum eða skertri upptöku.

Meira er þó ekki endilega betra hér heldur. Langvarandi inntaka stórra skammta af B6-vítamíni getur til dæmis skaðað skyntaugar.

Réttur skammtur skiptir ekki síður máli en nafnið á glasinu.

Íslendingar hafa lengi notast við fiskolíu og lýsi. Omega-3-fitusýrur fást úr feitum fiski eða fæðubótarefnum en lýsi inniheldur auk þess A- og D-vítamín.

Það gerir lýsið gagnlegt en þýðir líka að fólk sem notar margar mismunandi vörur þarf að athuga hvort það sé óafvitandi að tvöfalda eða þrefalda inntöku sömu vítamína.

Próteinduft getur verið æskilegt, sérstaklega fyrir eldra fólk sem stundar líkamsþjálfun og á annars erfitt með að fá nægilegt prótein. Nauðsynlegar amínósýrur geta örvað próteinmyndun í vöðvum en góður próteingjafi inniheldur þegar þessar amínósýrur.

Einangraðar amínósýrur geta gagnast við ákveðnar aðstæður en búa ekki yfir einhverjum galdri sem fiskur, egg, mjólkurvörur eða mysuprótein hafa ekki fengið aðgang að.

Kreatín er eitt best rannsakaða fæðubótarefnið í tengslum við þjálfun. Samhliða styrktarþjálfun getur það aukið styrk og afkastagetu vöðva þannig að þaðgetur skipt sérstaklega miklu máli þegar við eldumst og reynum að varðveita vöðvamassann.

Það þarf samt að framkvæma styrktarþjálfunina. Duftið getur ekki tekið síðustu lyfturnar fyrir okkur.

Nokkrar rannsóknir benda til þess að kollagen geti haft gagnleg áhrif á liði, sinar eða húð, þótt áhrifin séu mismikil milli einstaklinga og vara.

Kóensím Q10—eða CoQ10—var mjög vinsælt um tíma og ég notaði það sjálfur. Það gegnir mikilvægu hlutverki í orkuframleiðslu frumna og getur gagnast við ákveðnar aðstæður.

Eins og með flest fæðubótarefni ræðst gagnsemin af því hvers vegna efnið er tekið en ekki hversu miklu er lofað á umbúðunum.

Þéttsetna hillan fyrir auma liði

Fæðubótarefni fyrir liði eru einn stærsti hluti markaðarins. Á Íslandi þekkjum við meðal annars vörur eins og Liðaktín, Nutrilenk og Benecta.

Vörurnar eru ekki eins. Þær innihalda ólíkar samsetningar og byggjast á mismunandi hugmyndum um verkun. Innihaldsefnin í vörunum geta meðal annars verið glúkósamín, kondróitín, MSM, túrmerik, jurtaþykkni eða efnasambönd unnin úr kítíni og kítósani.

Margir telja þessar vörur draga úr stirðleika eða óþægindum og hjálpa sér að halda áfram að hreyfa sig. Það er engin ástæða til að gera lítið úr reynslu þeirra þótt ekki finni allir sömu áhrif.

Vísindarannsóknir á einstökum innihaldsefnum hafa skilað mismunandi niðurstöðum og ekki er sjálfkrafa hægt að nota gögn um eitt efni til að kveða upp dóm yfir vörumerktri blöndu margra efna. Ég er heldur ekki að reyna að bera saman eða leggja mat á þessar einstöku íslensku vörur hér.

Skynsamlegt er að kanna innihaldið, huga að hugsanlegum milliverkunum eða ofnæmi, nota vöruna reglulega í hæfilegan tíma og meta hvort marktæk breyting verði á verkjum, stirðleika eða færni.

Mikilvægasta niðurstaðan er ekki hvort umbúðirnar líta vísindalega út. Hún er hvort notandinn getur hreyft sig með minni óþægindum og gert meira af því sem skiptir hann máli.

Sterasprautur og sprautur með hýalúrónsýru, svonefndum hanakambi, eru hins vegar læknismeðferðir sem beitt er staðbundið í ákveðna liði en eru ekki fæðubótarefni.

Þær geta gagnast ákveðnum sjúklingum en greiningin, liðurinn, tímasetningin og aðstæður einstaklingsins skipta öllu máli.

Sterasprauta er ekki vítamín sem er gefið af meiri ákefð.

Linus Pauling og samband mitt við C-vítamín

Ég hef tekið stóra skammta af C-vítamíni árum saman. Ég fæ afar sjaldan kvef eða inflúensu og trú mín á C-vítamín hófst þegar ég áttaði mig á því að ég hafði í nokkur ár ekki fengið slíkt á meðan ég borðaði daglega salatskál sem var rækilega böðuð í sítrónusafa.

Þetta er mín persónulega reynsla og sannfæring. Ég er ekki að ráðleggja öðrum að taka sömu skammta og ég.

C-vítamín er mikilvægt andoxunarefni sem ver frumur gegn oxunarskemmdum af völdum sindurefna. Það er einnig nauðsynlegt fyrir myndun kollagens og fjölmörg önnur eðlileg líffræðileg ferli.

Linus Pauling talaði mjög fyrir stórum skömmtum af C-vítamíni. Hann var einn af merkustu vísindamönnum tuttugustu aldar og hlaut tvenn Nóbelsverðlaun.

Tvenn Nóbelsverðlaun sanna ekki að allar síðari tilgátur manns séu réttar en gera þó svolítið erfitt að afgreiða hann með því einu að yppta öxlum.

Mjög stórir skammtar geta valdið aukaverkunum og aukið hættu á nýrnasteinum hjá viðkvæmum einstaklingum. Sá sem íhugar óvenjustóra skammta ætti því að taka upplýsta ákvörðun en ekki einfaldlega gera ráð fyrir að vatnsleysanlegt vítamín geti aldrei valdið vandamálum.

Trú mín á C-vítamín er áfram sterk.

Hún er einfaldlega mín persónulega afstaða en ekki læknisfræðilegt ráð fyrir alla aðra.

Plöntur eru ekki andstæða læknisfræðinnar

Ekki ætti sjálfkrafa að afgreiða grasalækningar sem gagnslausar. Mörg mikilvæg lyf eiga uppruna sinn í plöntum eða voru þróuð út frá efnasamböndum þeirra.

Vandinn er ekki að efni komi úr náttúrunni. Spurningarnarnar eiga að snúa að því hvað það inniheldur, hversu mikið er af því, hvort styrkur og samsetning séu stöðug, hvaða rannsóknir styðji notkunina og hvernig það samverki við lyf eða sjúkdóma.

Planta getur stuðlað að lækningu, verið án nokkurra áhrifa eða verið eitruð. Náttúran býr til allt þrennt án þess að breyta litnum á umbúðunum.

Grasalæknar með viðeigandi menntun eiga að hafa lært um skammtastærðir, undirbúning, aukaverkanir og milliverkanir, rétt eins og annað heilbrigðisstarfsfólk þarf að þekkja efnin sem það mælir með.

Styrkur og hreinleiki jurtavara getur samt verið mismunandi og gæta þarf varúðar þegar þeim er blandað saman við lyfseðilsskyld lyf.

„Náttúrulegt“ lýsir uppruna en er ekki trygging fyrir öryggi— það er þó heldur engin ástæða til að gera ráð fyrir að efnið geti ekki virkað.

Tæki fyrir ljós, þrýsting, verki og bjartsýni

Sum heilsutæki hafa skýrt afmarkað notagildi. Önnur eru á víðáttumikla svæðinu milli læknismeðferðar og vellíðunar.

Dagsbirtulampar eru gott dæmi um tækni með trúverðugan tilgang. Rétt framkvæmd ljósameðferð getur hjálpað við skammdegisþunglyndi og á sérstakt erindi á norðlægum slóðum. Tímasetning og nægur ljósstyrkur skipta máli.

Ég er meira á varðbergi gagnvart sumum öðrum ljósameðferðum, einkum vegna þess að ég þekki minna til þeirra.

Rautt og nær-innrautt ljós—oft kallað photobiomodulation—á sér raunveruleg not í læknisfræði og rannsóknum. Það staðfestir ekki sjálfkrafa allar fullyrðingar sem settar eru fram af sumum þeirra sem bjóða upp á slíka ljósameðferð, en heldur ekki rétt að afgreiða allt sviðið vegna þess að markaðssetningin er stundum komin lengra en rannsóknirnar.

Útvarpsbylgjumeðferð eða RF er annað víðfeðmt svið. Mismunandi RF-tæki eru notuð við endurhæfingu, verkjameðferð, húðstrekkingu og mótun líkamans. Sum not virðast lofa góðu en lykilspurningin er alltaf hvað tiltekið tæki var hannað fyrir og hvað sýnt hefur verið fram á að það geri.

TENS er fyrst og fremst notað til verkjastillingar. Beingróandaörvun er annað svið þar sem sérhönnuð raf- eða rafsegultæki geta verið notuð í völdum tilvikum þegar beingróandi er ekki viðunandi.

Alvöru tækni og metnaðarfull markaðssetning geta stundum búið furðulega þægilega saman í sama tækinu.

Þrýstistígvél hafa einnig orðið vinsæl. Lotubundin loftþrýstingsmeðferð á sér raunveruleg læknisfræðileg not og einfaldari útgáfur fyrir almenning geta dregið úr bjúg, aukið þægindi og hugsanlega hjálpað við endurheimt eftir erfiða þjálfun.

Þau geta látið þreyttum fótleggjum líða betur. Þau snúa hins vegar ekki öldruninni við frá ökklum og upp úr.

Ekki ætti að nota þrýstistígvél án umhugsunar. Fólk með grun um eða ómeðhöndlaðan blóðtappa í djúpum bláæðum, alvarlegan slagæðasjúkdóm, ómeðhöndlaða eða versnandi hjartabilun, bráða húðsýkingu eða umtalsverð sár ætti að leita læknisráðs áður en það notar þau.

Nuddbyssur og önnur nuddtæki geta veitt tímabundna linun við vöðvaeymslum og stirðleika. Þau geta verið góðar jólagjafir og eru jafnvel notuð reglulega—að minnsta kosti þar til næstu jól færa okkur nýrra tæki.

Fyrir einhverjum árum virtist næstum hvert íslenskt heimili fá fótanuddtæki í jólagjöf. Í nokkrar vikur sat þjóðin sæl með fæturna í freyðandi volgu vatni.

Flest tækin fikruðu sig síðan hægt og rólega inn í skápa, bílskúra og geymslur þar sem þau eru enn ónotuð en í fyrirtaksástandi.

Öndun, kalt vatn og nútímasiðir

Öndunaræfingar hafa orðið gríðarlega vinsælar.

Sumar þeirra eru fullkomlega skynsamlegar. Hæg og stýrð öndun getur dregið úr spennu og fært líkamann í meiri slökun og markviss þjálfun innöndunarvöðva getur styrkt vöðvana sem við notum við öndun.

Nýleg menningin í kringum hina og þessa öndun lætur þó eins að öndunin sé nýtt fyrirbæri sem krefjist kennara, námskeiðsdvalar og samstæðs fatnaðar.

Þegar athöfn sem við höfum stundað samfellt frá fæðingu fær eigið orðfæri, stigveldi og helgiathafnir verð ég dálítið varfærinn.

Ein nálgun sem mér finnst þó áhugaverð kemur frá Lucas Rockwood, stofnanda YOGABODY.com. Hann skiptir öndunaræfingum í þrjá eftirminnilega flokka.

Water Breathing á að skapa jafnvægi.

Whiskey Breathing á að stuðla að slökun og svefni.

Coffee Breathing á að auka orku og árvekni.

Nöfnin fullnægja ef til vill ekki öllum lífeðlisfræðingum öndunarfæranna en gera tilgang hverrar æfingar einstaklega auðveldan að muna. Whiskey Breathing býður einnig upp á þann eftirsóknarverða möguleika að hægt sé að ná einhverri slökun án þess að opna flöskuna.

Ég áttaði mig í fyrstu ekki á því að maðurinn sem er hvað mest tengdur nútímakuldaþjálfun—Wim Hof—leggur einnig mikla áherslu á öndunaræfingar og hugleiðslu.

Ég þekki of lítið til aðferðar hans í heild til að leggja sanngjarnt mat á hana.

Það sem ég veit þó er að köld böð hafa orðið gríðarlega vinsæl. Í mörgum íslenskum sundlaugum virðist nú annar hver maður fara í kalda pottinn til viðbótar við þann heita.

Fólk finnur greinilega eitthvað jákvætt við þetta, hvort sem það er aukin árvekni, vellíðan, persónuleg áskorun eða einfaldlega ánægjan af því að fara aftur yfir í heita pottinn.

Kalt vatn verður ekki sjálfkrafa að lyfi við það eitt að heillandi Hollendingur fari ofan í það af fúsum og frjálsum vilja.

Ég vil þó alls ekki fæla fólk frá kuldameðferð. Eins og með flest sem veldur kröftugum lífeðlisfræðilegum viðbrögðum þarf fólk einfaldlega að virða eigið heilsufar, reynslu og takmörk.

Kalt vatn hefur verið til töluvert lengur en vellíðunariðnaðurinn.

Það hefur bara nýlega fengið betri kynningu.

Fyrstu alvöru tækjakaupin mín

Lengst af hef ég ekki haft neinn sérstakan áhuga á að kaupa heilsutæki. Fyrstu tækin sem vöktu raunverulegan áhuga minn voru Pulsetto og síðar Lumenate með Nova-gleraugunum.

Pulsetto er borið um hálsinn og er ætlað að örva vagus-taugina án inngrips. Vagus-taugin er mikilvægur hluti parasympatíska taugakerfisins—þess hluta lífeðlisfræðinnar sem tengist hvíld og meltingu—og boð um hana hafa áhrif á hjartslátt, meltingu og viðbrögð líkamans við streitu.

Þegar ég var í læknisfræði gekk sú saga á milli nemenda að með því að nudda hálsinn fyrir stressandi próf mætti örva vagus-taugina og róa sig niður með því að hægja á hjartslættinum.

Hvort líffærafræðileg röksemdafærsla okkar var alveg nákvæm er önnur spurning. Við vorum læknanemar á leið í próf og því tilbúnir að íhuga nánast hvaða aðferð sem krafðist ekki meiri lesturs síðustu mínúrnar fyrir prófið.

Pulsettotækið leggst sitt hvorum megin við barkakýlið og notar stýrða raförvun í gegnum húðina. Það býður upp á prógröm sem meðal annars eru ætluð við streitu, kvíða, einbeitingarerfiðleikum eða kulnunartilfinningu, svefni og meltingaróþægindum.

Þegar ég hef fundið fyrir miklu álagi hef ég stundum notað nokkur prógröm hvert á eftir öðru—eins og einhver lyklanna hljóti að ganga að lásnum.

Ég hef ítrekað fundið að ég verð fljótt mun rólegri. Ég get ekki sagt hvaða prógram veldur áhrifunum eða hvort líffræðilegur munur á prógrömmunum sé jafn afmarkaður og nöfnin gefa til kynna.

Ég get aðeins lýst eigin reynslu: Mér finnst tækið auðvelt í notkun heima við, jafnvel á meðan ég er að sinna öðru, og það hefur reynst mér vel.

Ég get því mælt með því sem gagnlegu hjálpartæki við slökun, um leið og ég geri mér grein fyrir að persónuleg reynsla mín jafngildir ekki stórri klínískri rannsókn.

Ferðalag án sveppa

Undanfarin ár hafa sálvíkkandi námskeið og ferðalög með psilocybin-sveppum eða ayahuasca vakið mikinn áhuga.

Margir þátttakendur segjast hafa gert stórar uppgötvanir um sjálfa sig, æsku sína, sambönd sín og stundum sjálfan alheiminn.

Ég hrífst af mörgu í lífssýn og hefðum frumbyggja Norður-Ameríku. Samt er ég ekki enn tilbúinn að leggja mig í hendur suður-amerísks sjamans og hefja helgiathöfn í regnskóginum.

Áður en við ferðumst svo langt ættum við Íslendingar kannski fyrst að kanna hvort okkar eigin völvur séu enn að taka við bókunum.

Ég hef enga persónulega reynslu af raunverulegu sálvíkkandi ástandi. Sálvíkkandi meðferð er rannsökuð af alvöru við stýrðar klínískar aðstæður en ég þekki ekki nægilega vel til slíkra ferðalaga eða námskeiða til að hafa sterka skoðun á þeim.

Áhugi minn á Lumenate og Nova-gleraugunum kveiknaði meðal annars vegna möguleikans á að komast í hálfgert sálvíkkandi ástand án þess að taka sálvíkkandi efni.

Fyrst notaði ég Lumenate í gegnum símann minn. Nú nota ég það á mun þægilegri hátt með Nova-gleraugunum. Kerfið notar vandlega stýrt ljós í gegnum lokuð augnlok ásamt hljóði til að mynda síbreytilega liti, form og sjónræn áhrif.

Ég er mjög hrifinn af því.

Stundum líður mér nánast eins og ég sé á ferðalagi um alheiminn. Það sem meira máli skiptir er að ég get náð djúpri slökun, hugleiðslu og innri íhugun sem mér reynist erfitt að komast í við venjulegar daglegar aðstæður.

Tækið hentar ekki öllum. Blikkandi ljós getur framkallað flog hjá einstaklingum með ljósnæma flogaveiki og því þarf að taka öryggisskimun og leiðbeiningar framleiðandans alvarlega.

Ferðalag um alheiminn er ekki jafn spennandi ef því lýkur í sjúkrabifreið.

Er þá hægt að kaupa sér betri heilsu?

Við getum keypt hluti sem hjálpa okkur að mæla, meðhöndla, þjálfa, ná endurheimt, slaka á eða viðhalda gagnlegri venju.

Við getum keypt áreiðanlegan blóðþrýstingsmæli, viðeigandi fæðubótarefni, æfingatæki, faglega meðferð og stundum tæki sem raunverulega bætir líðan okkar.

Það sem við getum ekki keypt er einn lokaárangur í umbúðum.

Ekkert fæðubótarefni kemur í stað skynsamlegs mataræðis. Ekkert endurheimtartæki kemur í stað hreyfingar. Ekkert readiness-gildi kemur í stað svefns. Engin nuddbyssa byggir upp vöðva þar sem við liggjum í sófanum.

Og ekkert krossapróf á Facebook hefur fundið svo einstakt heilsufarsmynstur að sérfræðingarnir séu í raun orðlausir—þótt yfirmaður matsdeildarinnar geti enn boðið tuttugu prósent viðbótarafslátt fyrir miðnætti.

Bestu kaupin tengjast yfirleitt skýrum tilgangi:

Hvað er ég að reyna að bæta?

Eru skynsamleg rök fyrir því að varan geti hjálpað?

Er hún örugg fyrir mig?

Hvernig mun ég vita hvort hún virkar?

Og hvað mun ég gera öðruvísi vegna niðurstöðunnar?

Það er ekki hægt að kaupa heilsuna sjálfa, en peningar geta stundum keypt gagnleg verkfæri, góða faglega aðstoð og betri tækifæri til að hugsa um okkur sjálf.

Notaðir af skynsemi geta þessir hlutir stutt við betri heilsu.

Notaðir án umhugsunar bæta þeir ef til vill aðeins fjárhagslega heilsu fyrirtækisins sem selur þá.

Auðvelt er að ýta á greiðsluhnappinn.

Daglega vinnan er hins vegar áfram okkar.